راهنمای گام به گام تنظیم میکروفن بی سیم
تنظیم میکروفن بی سیم کار پیچیده‌ای نیست، به شرطی که چند قاعده ساده اما حیاتی را به ترتیب انجام دهید. حتماً برای شما هم پیش آمده که وسط یک سخنرانی مهم، مداحی یا جشن، صدای میکروفن ناگهان قطع شود یا یک صدای سوت گوش‌خراش کل سالن را پر کند.
این اتفاق‌ها معمولاً ریشه در یک اشتباه کوچک در فرکانس، زاویه آنتن یا تنظیم نبودن ولوم ورودی دارد. در این مقاله به صورت قدم به قدم یاد می‌گیرید که چطور میکروفن بدون سیم خود را مثل یک صدابردار باسابقه تنظیم و راه‌اندازی کنید.
تنظیمات اولیه؛ آماده‌سازی دستگاه، باتری و آنتن‌ها
پیش از آنکه گیرنده (رسیور) را روشن کنید یا به سیستم صوتی کابل بزنید، باید موقعیت قرارگیری دستگاه‌ها را مشخص کنید. اولین و مهم‌ترین اصل در سیستم‌های رادیویی، برقراری دید مستقیم میان میکروفن و رسیور است.
هیچ‌وقت رسیور میکروفن را درون کمد در بسته، زیر میز آهنی یا داخل رک‌های فلزی بدون تهویه و خروجی آنتن پنهان نکنید. دیوارهای قطور بتنی، پایه‌های فلزی و حتی توده جمعیت حاضر در سالن، بخش زیادی از امواج UHF را ضعیف می‌کنند. رسیور را روی یک میز، استند یا در ارتفاعی حداقل یک‌ونیم تا دو متری بگذارید تا امواج بدون برخورد با موانع مستقیماً به آنتن‌ها برسند.
زاویه استاندارد آنتن‌ها برای جلوگیری از قطعی صدا
خیلی از افراد دو شاخک آنتن پشت رسیور را صاف و سیخ رو به بالا نگه می‌دارند. این اشتباه باعث می‌شود در بعضی از زوایای حرکت مجری، صدا یک‌لحظه کات شود. برای دریافت بیشترین سیگنال، چیدمان زیر را روی آنتن‌ها اعمال کنید:
- زاویه ۹۰ درجه (شبیه به عدد ۷ یا حرف V): هر دو آنتن را نسبت به افق با زاویه ۴۵ درجه خم کنید تا با هم یک زاویه ۹۰ درجه بسازند. وقتی مجری میکروفن دستی را کج می‌گیرد یا دستش را حرکت می‌دهد، این زاویه باز مانع افت ناگهانی سیگنال می‌شود.
- فاصله از مودم و وسایل دیجیتال: رسیور را در فاصله حداقل یک متری از مودم‌های وای‌فای، لپ‌تاپ، مانیتور و پروژکتور قرار دهید؛ این دستگاه‌ها پارازیت‌های ریز رادیویی تولید می‌کنند که روی شفافیت صدا اثر منفی می‌گذارد.
نکات مهم باتری در فرستنده‌های دستی و کمری
فرستنده‌های بیسیم تشنه انرژی یکدست و بدون افت ولتاژ هستند. اگر ولتاژ باتری حتی نیم‌ولت افت کند، برد مفید رادیویی به شدت کاهش می‌یابد و صدا دچار خفگی یا قطعی لحظه‌ای می‌شود. نوع فرستنده هم در مصرف انرژی نقش پررنگی دارد؛ برای مثال، در مدل‌های کمری مثل میکروفن بی سیم مدیا مدل WR 78N (یقه‌ای) به دلیل روشن ماندن مداوم مدار پیش‌تقویت‌کننده کپسول و نزدیکی فرستنده به بدن، حساسیت به تخلیه شارژ بیشتر است.
در مقابل، مدل‌های فرستنده دستی مانند میکروفن بی سیم مدیا مدل SKM 9100 (دستی) مصرف پایدارتری دارند، اما باز هم نمایشگر LCD آنها با افت باتری ضعیف می‌شود. برای جلوگیری از خاموشی ناگهانی در حین اجرا، نکات زیر را رعایت کنید:
- استفاده از باتری‌های استاندارد آلکالاین: همیشه از باتری‌های معتبر آلکالاین (Alkaline) استفاده کنید. باتری‌های معمولی ارزان‌قیمت خیلی زود افت ولتاژ پیدا کرده و مدار رادیویی را از کار می‌اندازند.
- انتخاب درست باتری شارژی: اگر از باتری‌های قابل شارژ استفاده می‌کنید، حتماً سراغ مدل‌های NiMH پرظرفیت (حداقل ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ میلی‌آمپر ساعت) بروید. باتری‌های شارژی ولتاژ نامی ۱.۲ ولت دارند؛ بنابراین قبل از هر برنامه مهم از فول‌شارژ بودن آنها اطمینان حاصل کنید تا فرستنده افت توان پیدا نکند.
- خارج کردن باتری بعد از پایان کار: در انتهای مراسم یا جلسه، حتماً باتری‌ها را از محفظه میکروفن و رسیورهای پرتابل خارج کنید تا نشتی شیمیایی به برد دستگاه آسیب نزند.
نحوه اتصال؛ کابل‌کشی اصولی به میکسر و اکو آمپلی‌فایر
پشت تمام گیرنده‌های میکروفن بیسیم، خروجی‌های صدا قرار دارند. وصل کردن کابل اشتباه، می‌تواند صدای شما را به شدت ضعیف، پر از نویز یا همراه با اعوجاج شدید کند.
اتصال با کابل XLR در برابر فیش ۶.۳ میلی‌متری (AUX بزرگ)
اگر به پشت رسیور دقت کنید، دو نوع پورت خروجی می‌بینید که کاربرد متفاوتی دارند. در ادامه، تفاوت کاربردی این دو درگاه را بخوانید:
- خروجی گرد ۳ پین (XLR بالانس): بهترین و استانداردترین گزینه همین پورت است. کابل‌های XLR نویزهای محیطی و میدان‌های برقی را کاملاً دفع می‌کنند و ضعیف‌ترین جزئیات صدا را تمیز به میز صدا می‌رسانند.
- خروجی جک ۶.۳ میلی‌متری (فیش بنون یا لاین): این خروجی سیگنال قوی‌تری تولید می‌کند ولی در متراژهای بالا نویزپذیرتر است. اگر ورودی میکروفن آزاد ندارید، از این کابل استفاده کنید.
اتصال مدل‌های دو کانال به اکو آمپلی‌فایرهای تندر
در محصولاتی مثل میکروفن بی سیم مدیا مدل UA 268 یا مدل پرطرفدار میکروفن بی سیم مدیا مدل WE2600، شما دو فرستنده دارید و روی رسیور دو ولوم مجزا تعبیه شده است. این دستگاه‌ها یک خروجی مشترک (Mix Out) دارند و دو خروجی مجزا به نام Channel A و Channel B.
اگر می‌خواهید این سیستم را به اکو آمپلی‌فایر های هیئتی و پرقدرت مثل اکو آمپلی فایر تندر مدل TE-1400، مدل اکو آمپلی فایر تندر مدل TE-1800 یا مدل پرچمدار اکو آمپلی فایر تندر مدل TE-2500 متصل کنید، هرگز سراغ خروجی میکس مشترک نروید. برای هر میکروفن یک کابل مجزا بکشید و آنها را به دو کانال ورودی جداگانه تندر بزنید. این‌طوری می‌توانید زیر و بم، اکو و بلندی صدای سخنران اول را جداگانه بچینید و صدای سخنران دوم را مستقل کنترل کنید، بدون اینکه صدای یکی فدای دیگری شود.
تنظیم فرکانس؛ چطور فرکانس را بدون نویز و تداخل ست کنیم؟
اگر فرکانس رادیویی رسیور و میکروفن دقیقاً روی یک طول موج پاک هماهنگ نباشد، از همان بدو روشن شدن صدای خش‌خش شدید خواهید شنید.
محصولاتی مثل میکروفن بی سیم مدیا مدل SKM 9100 و میکروفن بی سیم مدیا مدل SU-39 به پردازنده‌های فرکانس متغیر در باند UHF مجهز هستند و می‌توانند میان ده‌ها کانال سوییچ کنند.
روش اسکن خودکار و سینک با چشمی مادون قرمز (IR)
برای ست کردن سریع و بدون خطای تنظیم میکروفن بی سیم، این مراحل گام به گام را به ترتیب زیر انجام دهید:
- میکروفن دستی یا کمری را خاموش کنید: ابتدا فرستنده باید خاموش باشد تا رسیور بتواند فرکانس‌های خالی محیط سالن را بدون مزاحمت پیدا کند.
- زدن دکمه اسکن (Scan): دکمه اسکن را روی پنل رسیور فشار دهید. دستگاه در عرض چند ثانیه تمام باند را اسکن کرده و کانالی را که بدون نویز باشد انتخاب می‌کند.
- روشن کردن و چسباندن چشمی‌ها (IR Sync): حالا میکروفن را روشن کنید. پنجره کوچک شیشه‌ای مادون قرمز (علامت IR) روی بدنه میکروفن را روبروی چشمی IR روی رسیور با فاصله حدود ۵ سانتی‌متر نگه دارید و کلید Sync را بزنید. چراغ قرمز یک بار چشمک می‌زند و عدد فرکانس میکروفن با رسیور یکی می‌شود.
- تست نشانگر RF: پس از ست شدن، چراغ یا میله‌های RF روی نمایشگر رسیور پر می‌شود. این یعنی ارتباط رادیویی کاملاً وصل است.
نکته طلایی برای استفاده همزمان از چند میکروفن
اگر همزمان از دو یا چند میکروفن بی سیم در یک اتاق یا سالن استفاده می‌کنید، هیچ‌وقت فرکانس‌ها را به صورت دستی و با فاصله عددی بسیار کم (مثلاً ۱۰ شماره پشت سر هم) نچینید. امواج رادیویی در هوا با یکدیگر برخورد می‌کنند و موج سومی می‌سازند که باعث تولید سوت‌های تصادفی می‌شود. از کانال‌های پیش‌فرضی که کمپانی سازنده روی دستگاه‌ها به عنوان Group مجزا تعریف کرده استفاده کنید تا تداخل پیش نیاید.
تنظیم حساسیت (Gain) و ولوم برای جلوگیری از دیستورشن و سوت کشیدن
بسیاری از مجریان فکر می‌کنند برای افزایش قدرت صدا باید ولوم پشت رسیور را تا آخر باز کنند. این کار اولین قدم برای تولید صدای خراب و سوت کشیدن باندهاست.
روی بدنه ترنسمیترهای کمری مثل مدل میکروفن بی سیم مدیا مدل WR 78N یا در محفظه باتری برخی میکروفن‌های دستی، یک پیچ کوچک یا دکمه به اسم Gain یا Sensitivity تعبیه شده است. این کلید مشخص می‌کند که میکروفن چقدر صدا را از دهان شما بمکد. اگر این ولوم خیلی باز باشد و مجری فریاد بزند، صدا بریده بریده و به اصطلاح دیستورت می‌شود.
تنظیم بهینه این بخش را با نگاه به جدول زیر انجام دهید:
|
نوع کاربری در برنامه |
تنظیم حساسیت فرستنده (Gain میکروفن) |
ولوم خروجی رسیور (Volume) |
کاربرد این تنظیم |
|
سخنرانی رسمی و تدریس کلاسی |
متوسط رو به بالا (-6dB تا 0dB) |
ساعت ۲ یا ۷۰ درصد |
شنیده شدن شفاف صدای آرام گوینده از فاصله دور |
|
مداحی، سرود و اجرای پرحرارت |
کم (-15dB تا -10dB) |
ساعت ۱۲ یا ۵۰ درصد |
حفظ سلامت صدا در زمان اوج‌گیری و داد زدن بدون دیستورشن |
|
تئاتر و پادکست با میکروفن یقه‌ای |
متوسط (-10dB تا -6dB) |
ساعت ۳ یا ۸۰ درصد |
دریافت صدای ملایم بازیگر بدون بلند کردن صدای پای روی صحنه |
تنظیم اسکوالچ؛ حذف نویز هیس و خش‌خش در زمان سکوت
اسکوالچ دقیقاً مثل دربانی است که دم در ایستاده و فقط به صداهای تمیز اجازه ورود به سیستم را می‌دهد. پشت رسیورها پیچی به نام Squelch یا در منوها تنظیماتی به همین نام وجود دارد. وقتی میکروفن را خاموش می‌کنید یا سخنران به پشت ستونی می‌رود که امواج ضعیف می‌شود، گیرنده ممکن است امواج کثیف هوا را دریافت کند و صدای هیس یا باد شدید توی بلندگو بفرستد. مدار اسکوالچ این نویزها را سایلنت می‌کند.
اگر اسکوالچ را خیلی زیاد کنید، برد مفید میکروفن کم می‌شود و در فاصله ۲۰ متری ناگهان صدا خفه خواهد شد. اگر آن را خیلی شل بگذارید، با کوچک‌ترین جابجایی صدای تق‌تق در سیستم می‌پیچد. روش اصولی این است که میکروفن را خاموش بگذارید، اسکوالچ را تا جایی بچرخانید که صدای خش‌خش پس‌زمینه قطع شود و نشانگر RF صفر بماند، سپس همان‌جا رهایش کنید.
تست نهایی سالن برای تنظیم میکروفون بی سیم و رفع مشکلات رایج
حالا که همه مراحل اتصال، فرکانس و گین را ست کردید، باید آزمون راه‌رفتن را انجام دهید. میکروفن را دست بگیرید، در حالی که دارید با لحن معمولی صحبت می‌کنید به دورترین نقاط سالن، زیر بالکن‌ها و پشت ستون‌ها بروید. اگر با مشکلات زیر روبرو شدید، بلافاصله راه‌حل مربوطه را پیاده کنید:
- صدا ناگهان در یک نقطه خاص قطع می‌شود: با پدیده نقطه کور یا بازتاب موج مواجه شدید. کافی است زاویه یکی از دو شاخک آنتن رسیور را فقط ۳۰ درجه تغییر دهید یا رسیور را نیم‌متر جابجا کنید.
- صدای خروجی بم، گرفته و پر از سوت است: ولوم میکسر بیش از حد باز است یا کپسول میکروفن در زاویه روبروی بلندگوها قرار دارد. زاویه بلندگوها را از استیج دور کنید و گین میکروفن را کم کنید.
- تنظیمات ناخواسته دستکاری می‌شود: بعد از اطمینان از همه چیز، کلید Lock را روی بدنه میکروفن فعال کنید تا مجری یا خواننده تصادفاً فرکانس یا کلید پاور را تغییر ندهد.